Text

A Gentle Subversion
Heleen Schröder

(text for artist book ZamZam, part of the solo exhibition ZamZam gallery Sanaa Utrecht September 2019)

Fatima Barznge’s recent series of drawings in acrylics and coloured pencil entitled Zamzam is a study of the square, the basic motif in Islamic art and an important shape in the pre-Islamic Babylonian civilization. Each drawing is square in format, some consisting entirely of a plane woven out of slanted, quivering lines, others subdivided diagonally in seemingly endless variations of triangular tessellations. The shift to work on paper signals a new trend for Barznge while maintaining a continuity with her earlier acrylic works on panels – dense, painstakingly built up fabrics of fine, overlapping lines, dashes or crosses. The work on paper sustains this visual language, but seems lighter, airier, and freer. Despite their abstraction, the drawings are deeply personal, based on memories from Barznge’s youth until the age of seventeen in the northern Iraq town of Aghjalar, later destroyed by war. She notes that these types of patterns were everywhere: ‘in my mother’s dress, in the rug on the floor, on the outside of the mosque…’ Barznge, a contemporary artist educated in the Netherlands, roots this series in the geometric patterning of Islamic art, more so than in twentieth-century precedents of abstraction and minimalism that may spring to mind on first reading. The title of the series, Zamzam, makes this cultural connection explicit; it refers to one of Islam’s founding legends: Hajar, the mother of Ismail, is exiled in the desert at Mecca, and rushes back and forth between the hills of Safa and Marwah in a frantic search for water for her thirsty baby. Miraculously, God provides a source, a well in the valley between the two hills; this well is called Zamzam. The Kaaba, the cubical building in the courtyard of the Great Mosque and the holiest site of Islam, was later built near the Zamzam well, and the well is an important station of the pilgrimage to Mecca. Barznge’s father, an Islamic theologian, returned from the hajj with holy water, attributed healing powers, in a beautiful glass vial. His collection of manuscripts and calligraphy is one of the inspirations for these works on paper. Barznge summarizes the story of Hajar in a simple diagram depicting two slopes and the Zamzam well at the base where they meet. The well is thus at the lower corner of an inverted triangle formed in the space between the mountains. It is a widely recognized, albeit discrete and coded, symbol of the woman and of female sexuality – so well-known that in some contexts, modesty prohibits the use of the triangle. The woman Hajar is identified as a founder of the city of Mecca – an alternative reading offered not as a replacement or negation of the established narrative of the faith and the entrenched iconography of the square, but rather as a commentary, an enriching supplement, and an opening of interpretive possibilities. If the square stands for the male principle, for stability, patriarchal authority, the geometric and eternal, then the triangle represents the female, dynamism, the questioning of authority, the organic and natural. But similar to the indirect, layering of symbolic meaning in Islamic art, Barznge presents her veiled critique in an abstract, oblique way, with a tact that is indispensable in opening up a discussion of taboo subjects. She offers her gentle subversion in a web of vibrating lines, enlivening and softening the strict principles of the base form.      

Rotterdam, May 2019

xxxxxxxxxxxxxx

Paul Voors, 23/09/2019 Kunstblijfteenraadsel.nl Fatima Barznge – ZamZam – Galerie Sanaa In de tentoonstelling ZamZam van Fatima Barznge staan vierkanten centraal. Daar heb ik dan gemengde gevoelens bij, want vierkanten zijn nogal…. vierkant. Onwrikbare, vastomlijnde dingen. Het bied echter ook weer mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld de boom van Pythagoras. Nauwkeurig uitgevoerd en met voldoende herhaling wordt het rechtlijnige sierlijk. In de islamitische kunst speelt de wiskundige figuur een centrale rol. Kunstenaar Fatima Barznge werd er in haar jeugd door omringd. Daarom is het in deze expositie haar thema. In het schilderij hierboven vult ze een vierkant met diagonalen en een duizelingwekkend aantal strepen. Afhankelijk van je blik vormen ze ruiten of vierkanten. Het heeft iets bezwerend’s. Het harde vierkant wordt zacht en teder, vrouwelijker.

xxxxxxxxxxxxxxxx

Paul Voors, 23/02/2018 Kunstblijfteenraadsel.nl Fatima barznge, Transformation of square pyramids #01 Met zijn negenen vormen de werken op papier van Fatima Barznge een groter vierkant. En ze versterken elkaar. Alsof er door de duizenden kleine streepjes waarmee elk van de tekeningen is opgebouwd een zacht briesje waait. Waardoor, heel subtiel, een onderliggende laag van kleuren en lijnen zichtbaar wordt.

xxxxxxxxxxxxxxx

Tracy Metz, 27/09/2014 NRC Barznge gaat in haar geheugen terug naar gebombardeerde dorp en schildert in lichte arceringen de kasten uit het huis van haar grootouders. Mooi hoe haar schildertechniek de graven in het eigen geheugen verbeeldt.

xxxxxxxxxxxx

Niek Hendrix 07/12/2013/ Lost-painters.nl Fatima Barznge- My lost paradise Ik weet niet hoe lang Fatima Barznge bezig is met haar werk, ook al zien sommige werken er ogenschijnlijk eenvoudig uit zit er een hoop tijd in. Vooral haar grote monochrome doeken moeten maanden aan werk in zitten. Niet dat het daarover gaat, maar het is zichtbaar niet met een roller gedaan. Vele lagen dunne lijnen zijn zo over elkaar gezet dat er van een afstand een monochroom ontstaat, maar wel een met een pointillistische kleurkracht. Niet dat die kleurkracht op foto’s behouden blijft, dus dat zul je even bij deze van me moeten aannemen. Maar naast dat dat naar bezigheidstherapie zou neigen als dat alles was, gebruikt ze dezelfde werkwijze ook kaler om tot landschappen te komen. Lucide landschappen die even zo goed als impressionistische landschappen blijven sidderen van een energie. Pointilisme, met streepjes en dan naar het hedendaagse dus. Juist de combinatie tussen het zeer doorwerkte en het bijna minimale waar het handschrift nog zeer de boventoon drijft maken dit werk meer dan een revival van een post-impressionistisch gegeven. De energie kan in de tijd zitten, maar ook in de directe handeling zelf die misschien in een flard voorbij is.

xxxxxxxxxxxx

Hans Sizoo, Herdenken was t/m 14 november 2007 te zien bij Suzanne Biederberg Gallery in Amsterdam. Fatima Barznge: Oorlog, massamoord en systematische mishandeling – er zijn verschillende manieren waarop een kunstenaar ook deze inspiratie verwerken kan. Maar slechts enkele zijn besteed aan mijn smaak. Eén ervan kwam ik tegen in de werken op doek en papier van Fatima Barznge, bij Biederberg in Amsterdam. Barznge is van herkomst Koerdische en het jaar 1988 dat in de titels van verschillende werken wordt genoemd is het jaar van de moord op een deel van haar volk langs de weg van het chemische wapen. De werken echter tonen die aanleiding niet expliciet. Mocht er toch iets van te herkennen zijn, dan blijft het spoor ondergeschikt aan het totaal van het beeld. Dat beeld stuurt onze herkenning in de richting van een wereld van ontzetting en van lijden door blind geweld. Dat zeker wel, maar het is een wereld die zich op vele plaatsen bevinden kan. En daarmee naar een algemener plan van het lijden door geweld. Een kale landschappelijkheid, sombere kleuren, dramatisch in het rond grijpende vormen, een woekerend lijnenspel blijken daartoe al genoeg. Wat de uitdrukking van bijzondere accenten voorziet is de toevoeging van fragmenten in textiel, meestal in zwart en wit. De soorten ervan associeerden Fatima Barznge met verschillende aspecten van het leven en sterven in haar geboorteland. Belangrijker voor de kijker is de bijdrage aan de expressie van het geheel: anders en menselijker dan de geschilderde omgeving, maar door felle licht-donker contrasten tevens accenten van heftige dramatiek. Sommige andere werken reflecteren op geweld dat ook aan Fatima Barznge slecht langs indirecte weg bekend werd, zoals de steniging van het overspelige meisje Dona ergens in Afrika. Anders dan de meesten van ons kan Fatima zich daar ook uit eigen ervaring iets bij voorstellen. En bij voelen, vooral. Het gevoel verleende urgentie aan ook deze werken – en aan de geloofwaardigheid zowel aan de kracht van het resultaat.

 

 

  • News

    Verbeelding in plaats van reclame  09- 07 until 09- 08 – 2020 Buitenexhibition group Rotterdam www.publiekewerken.nl

    Upcoming:

    Pictura Dordrecht January 2021 Maria Ikonomopoulou, Kathrin Wolkowicz and Fatima

    Past:

    *Islamic art, abstraction and patterns. Anissa Foukalne will give a lecture about my work Study of Square/ ZamZam in Stedelijk museum Schiedam on 13 March 2020 at 14 .00.

    *Van CoBra tot boorolie at Stedelijk Museum Schiedam 18-02 until 22-03-2020 group exhibition Curated by Colin Huizing

    * Roots& routes . 10 years Galerie Sanaa Utrecht 07 -12- until 15 -02- 2020 group exhibition

    * ZamZam Galerie Sanaa Utrecht 28-08 until 26-09- 2019 solo exhibition

    * The Female Gaze Museum De Buitenplaats Eelde 11-05 until 10-06- 2019 group exhibition

    * At Home Everywhere
    Verhalenhuis Belvédère Rotterdam 28-05 until 28-07- 2019 group exhibition

     

  • Contact

  • Info